İslam Hukuk İlminin Esasları  “KİTAP” Konusu

Prof. Dr. Hayreddin Karaman 

01.04.2008 tarihinde yaptığımız ikinci toplantıda hocamız; “dini öğrenme konusunda kaynaklarımızın önemi ve onlara yaklaşım yollarımız” hakkında bir giriş yaparken, bizim şartlarımızı taşıyan bir ülkede ve böyle bir zaman diliminde usul konusunun gün geçtikçe daha fazla önem kazandığını vurguladı.

Konuşması özetle şöyleydi: “Birçok konunun konuşulması, sakıncalar sebebiyle zorken ve yasakken nedense din ve kutsal şeylerin konuşulmasına sıra geldiğinde bilgi sahibi olan da olmayan herkes konuşuyor. Böyle olduğunda bazı değerlerin yara alması kaçınılmaz oluyor, insanların kafası karışıyor. O sebeple bu noktalarda ne konuşmamız ve nasıl bir metot takip etmemiz gerektiğini iyi bilmeliyiz. Neye ve nereye ulaşmak isterseniz onun yolu, yöntemi vardır. Yöntemsiz ya çok dolaşır yorulursunuz ya da hiç ulaşamazsınız. Yöntem bilmemek sebebiyle yanlışlıklar yapanların yanında kasıtlı davrananlar dini yıkmada önlerindeki en büyük engel olduğunu bildikleri klasik usule saldırıyorlar.

Hocamız konuşmasına usulün neden vazgeçilmez olduğunu anlatırken şöyle devam etti:

“Madem ki Efendimizden başka bize açıklamada bulunan, arındırma vazifesini mükemmel bir şekilde yapan ve bunlarla birlikte en güzel örneklik teşkil eden Allah’ın işaret ettiği başka kimse yoktur; o zaman dinde doğru ve yanlış nedir sorusunu ona sormamız kadar tabii bir durum da yoktur. Bunu böyle kabul ediyorsak; kendisinin uyguladığı veya talebesi olan ashabının uyguladığı ve onun da tasdik etmiş olduğu bir usul, vahiy derecesinde ve vahyin kontrolünde oluşmuş ve aynı derecede sahih olan bir usuldür. Buna tamamen beşeri dememiz mümkün değildir. Çünkü beşerin Efendisi tarafından onaylanmış ve uygulanmıştır. Bugüne kadar gelen fıkhın temelleri bu bakış açısıyla şekillenmiştir.

Bütün bu söylenenlerden sonra diyebiliriz ki; kitabın anlaşılması için klasik yöntem gereklidir. Çünkü bu yöntem Allah ve Resulü tarafından onaylanmıştır.”

Kur’an’ın icmalen ve tafsilen delil olduğunu örneklerle anlatan hocamız yeri geldiği için; “Mutlak emir talep ifade eder, karinelerle birlikte vücup ifade eder” kaidesini belletti ve Gazali’den alıntılayarak “Mutlak emir ne vücup ne nedb ne de ibaha ifade eder. Bu emir nötrdür. Vücup ifade etmesi için önüne arkasına v.s. bakılması gerekir” şeklinde açıkladı.

Daha sonra devamında; “Vahyi sadece Kur’an’a hasretmek yanlıştır. Biliyorsunuz ki Vahy-i Metluv ve Vahy-i Gayri Metluv ayrımı vardır. Eğer Efendimizin bazı ifadelerinin manasının Allah’dan olduğunu kabul ediyorsak, Kur’an’a geçmemiş ve sadece lafzının Efendimize ait olduğu hadislerini kabul ediyoruz demektir. Bu da demektir ki Peygamberimiz Kur’an’ın haricinde de vahye muhatab olmuştur.  Allah arıya bile vahyettiyse müsaadenizle Peygamberimize de vahyetsin.

Peygamberimizin birden fazla vasfı, niteliği ve vazifesi vardır.

Eğer bir hadis dini öğretiyor ve Kur’an’ı açıklıyorsa bu vahiydir.

Sünnet, vahyin ve bu dinin bir anlamda emniyetidir. Maksatlı yaklaşımlar içerisinde olanlar Kur’an’ın birçok hükmünü tarihsel diyerek eleyebilirler. Ama hadislere sıra geldiğinde bu o kadar kolay değildir. Hadislerin sınırlayıcı ve belirleyici rolleri vardır. Dolayısıyla hadisler dini bozma teşebbüslerini engeller.”

Hocamız sünnete giriş yaptıktan sonra 13 Mayıs’taki dersimizin konusunu ödev olarak verdi ve programı bitirdi.