Hazar Eğitim Kültür ve Dayanışma Derneği

Prof. Dr. HALİS AYHAN

ÇOCUKLARDA DİN EĞİTİMİ

                           
Biz, Allah’ın gönderdiği ve peygamberin duyurduğu bir dinden sorumluyuz. Sorumlu olduğumuz bu din, aklı hür bir biçimde kullanarak hayra ulaşmayı, dünya ve ahirette mutluluğu elde etmeyi öğreten kurallar bütünüdür. Buna rağmen biz Müslümanlar başarılı ve mutlu değiliz. Kur’an’da eksiklik ya da yanlışlık olmadığına göre; bizim mutlu ve tatmin olamamamızın sebebi, Kur’an’ı doğru anlayamamamız, fıtri özeliklere ve yaşa göre din eğitimi yapamayışımızdan kaynaklanmaktadır.

Kur’an-ı Kerim’de. “Rabbinin yoluna hikmetle ve güzel öğütle çağır” ve Hadis-i Şerif’te: “İnsanlara akıllarının alacağı ölçüde anlatınız” buyruluyor. Bu kaynaklar bizim nasıl bir eğitim metodu uygulamamız gerektiği konusunda önemli referanslardır.

Eğitim konusunda etken olan, anne, baba ve öğretmen tarafından dikkat edilmesi gereken noktalar vardır. Bunlar çocuğun dikkat süresi, heyecanı, zekâ gelişimi ve kapasitesidir. Bireyin toplum içindeki konumu, bilgi birikimi ne olursa olsun içinde yaşadığı sosyal şartlar onu daha fazla etkiler. Bu etkileri göz önünde bulundurmak, her türlü fıtri davranışını bilmek ve ona göre eğitim yapmak gerekir. Batılı ülkelerde bu kriterler dikkate alınarak sosyo-psikolojik bilimlerde alan araştırması yapılıyor. Bu yapılan araştırmalar medya, ekonomi, politika gibi alanlara aktarılarak eğitime katkı sağlanmış oluyor. Bizim telafi etmek zorunda olduğumuz nokta budur.

Bundan 100 yıl önce bir İslam büyüğünün o yüzyılın şartlarına ve toplumun ihtiyacına göre yazdığı bir eğitim kitabıyla bugünün çocuklarını eğitemeyiz. Geleneklerimizdeki iyiyi, doğruyu, güzeli koruyarak bilgileri dikkatli bir şekilde gözden geçirmeli ve ondan sonra günümüz şartlarına uyarlamalıyız. Bunlara dikkat etmediğimiz takdirde beden ve ruh sağlığı yerinde, başarılı, mutlu çocuklar yetiştiremeyiz.

Çocuğun ruh sağlığının ve dini dünyasının geliştirilmesi, korunması için bugünün ilahiyatçılarına ve eğitimcilerine çok ciddi sorumluluklar düşmektedir. Çocukta Allah kavramının doğru bir şekilde oluşturulması bakımından annelerin tutumları da çok büyük önem taşır.

Psikolojik açıdan yaklaştığımızda ise şunları söyleyebiliriz:

Çocuk doğduğunda ilk ruhsal tepkisi sevgidir. Utanma ve korku sonradan ortaya çıkar. O yüzden çocuklara Allah korkusu yerine önce Allah sevgisi aşılamalıyız. Anneler bilinçli bir şekilde zaman ayırıp, kendi fıtratlarında var olan sevgiyle çocuklarını hayata hazırlamayı öncelikli görev olarak görmeli ve tatbik etmelidirler. O halde çocuğa cehennemden, Allah’ın kullarını cezalandıracağından bahsetmenin bir anlamı yok. Çünkü bu yaklaşım çocuğun sevgi ve bağlanma beklentisini alt üst eder. Allah’ı çocuğu bunaltan, korkutan, hürriyetini daraltan, ona ceza veren bir varlık olarak takdim edersek çocuk doğal olarak Allah’ı sevmez. Bu durum ısrarla devam ettirilirse çocukta psikolojik problemler doğurur.

Allah kavramı ve duygusu çocukta 3-4 yaşından sonra ortaya çıkar. Öyleyse Allah hakkında o yaşlardan itibaren çocuğun beklentisine ve kapasitesine göre açık, kısa, net ve anlaşılır bir dille bilgi vermek gerekir. Peygamber hakkında vereceğimiz bilgiler ise biraz daha detaylı olmalıdır. Çünkü çocuğun onu kavraması daha kolaydır.

Din eğitiminde bir takım uzun Arapça metinler ezberletmek yerine, hayatın her alanında güzel örnek olacak bilgileri vermek yoluna gitmeliyiz. Çocuğumuz okuyarak bilgiye ulaşma çağına geldiğinde ise uygun kitapları seçerek kitabi bilgilere sahip olmasını sağlamalıyız.

Geleneklerimizdeki güzellikleri gözden geçireceğiz, bugünün istifadesine ise güncelleştirerek sunacağız. Artık dinamik hayatın ihtiyacına ve gelişmeye cevap vermeyen geleneği de  bilimsel metodu da bir kenara koyarak çareler üretmek zorundayız.

AYLIK PROGRAM ARŞİVİ DİN TASAVVUF FELSEFE TARİH İKTİSAT SİYASET KADIN VE AİLE PSİKOLOJİ DİĞER KONULAR

 NE DEDİ:

Fert, toplum ve değerlerimiz etrafında bilimsel arayış ve gayret içinde bulunan hanımların, yıllardır sürdürmekte oldukları çalışmaları, dikkat, takdir ve ümitle karşılıyor, gayretlerinin devamlı ve başarılı sonuçlara ulaşacağını düşünüyorum.
Eğitim ve değerlerimiz konusundaki arayışlarının artarak devam edeceğini ümit eder başarılar dilerim.

Prof. Dr. Halis Ayhan 

Burada yer alan metinler, konuklarımızın programda yaptıkları konuşmalarının bir özetidir.