Yard.Doç.Dr. DİLAVER CEBECİ

TÜRK AİLE YAPISI
                                                                                                                  
Aile sosyoloji de birincil gruplardan sayılır. Üyeler kendi iradeleri dışında bu gruba dahil olurlar.

Aile insanlığın temel bir kurumudur. Bir kozadır adeta, ve hep varolmuştur. Yani insanlık tarihi aileyle başlar. Bu bakımdan aile, hem tabii, hem ilahi, hem hukuki, hem de ahlaki bir kurumdur.

Aile olmadan insanın sosyalize olması mümkün değildir. Aksini savunmak bir sürü sapkınlığa kapı açmak demektir. O halde biz aileyi tabii, ahlaki, hukuki ve ilahi olarak kabul ediyoruz.Yoksa aileyi biyolojik bir beraberlik, bir şirket gibi düşünecek olursak aileyi ve toplumu kurtarmamız mümkün olmaz.

Çocuk için aile çok önemlidir. Fedakarlık, paylaşma, şefkat, merhamet, konuşma gibi özellikleri ailede kazanır. Anne şefkatinden daha üstün bir şefkat yoktur. Çocuk bu duyguyu en iyi burada öğrenir. Anlatıldığına göre Nuh tufanında en son ölenler bebeklermiş. Çünkü bütün anneler bebeklerini boğuluncaya kadar suyun üzerinde tutmuşlar. Ancak kendileri boğulduktan sonra çocukları boğulmuş. Bu şefkat yalnızca annelerde olur.

Çocuğun konuşmayı ailesinde öğrendiği Amerika’da yapılan laboratuar deneyleriyle ispatlanmıştır. Almanya’da yaşanan bir olay da oldukça ilgi çekicidir. Birisi Alman makamlarına telefon edip “benim bir komşum var. Çocuklarını evde bırakıp köpekleriyle beraber çıkıp gidiyor ve bazen günlerce gelmedikleri oluyor” diyor. Polisler derhal olaya müdahale ediyorlar. Kapıyı kırıp eve girdiklerinde, yerde bir şilte, şiltenin üstünde bir çocuk, önünde köpek mamaları ve her yerin pislik içinde olduğunu görüyorlar. Çocuk ise aynen köpeğin yaptığı hareketleri yapıyor. Çocuğu karakola getirmişler, içmesi için süt vermişler. Çocuk köpek maması istemiş. Yatırmışlar,aynen köpekler gibi yatıp onlar gibi ses çıkartıyormuş. Böylesi korkunç bir manzara…

Olmaz! Olamaz! Mümkün değil. Çocuğu gerçek ailede yaşatmadan ona insani vasıfları kazandıramazsınız. Onun için aile çok mühimdir.

Yine Amerika’da yapılan bir araştırmada suç işleyenlerin -kadın ticareti, uyuşturucu ticareti, azılı katiller v.b- aile, bir aile içinde yetişmemiş olduğu ortaya konmuş. Evet insanlığın terbiyesi ailede olur. Terbiye daha çocuk anne karnındayken başlar. Onun için aile, insanlığa monte edilmiş mekanik bir kurum değil, doğal ve temel bir müessesedir.

Dünyanın neresine giderseniz gidin cihan şumül bir ailede şu özellikler mutlak bulunur, bulamadığınız takdirde o aile eksiktir. 
Aile için: a) Müşterek bir mekan, b) Üretme özelliği, c) Mali bir birlik, d) Yeni doğan çocukların sosyalize edildiği yer, e) Kültür devamını sağlayıcı fonksiyonu olması lazımdır.

19.yy'da sanayi devrimiyle birlikte Avrupa çalkalanmaya başladı. Daha evvel üretim ve tüketim ünitesi olan aile, sadece tüketen bir ünite haline geldi. Kadın fabrika ve benzeri yerlerde çalışmaya başladı. Böylece az çocuk yapma ihtiyacı duyulmaya başlandı. Ve anne-baba eski aile zihniyetini devam ettirme yerine çocuğun ihtiyaçlarını temin etme gayretine girişti. Neticede bu zihniyet, aileyi korumanın önüne geçti. Bu, makinelerin birden bire insan hayatına girmesinin şokuydu ve her şeyi alt üst etti.

Bu süreçten en az Türk ailesi etkilendi. Çünkü Türk aile yapısında gelenekler çok güçlüdür. Mezkür yapıya göre aile kutsaldır. Kadın ve erkek iffetli olmak zorundadır. Aksi takdirde yaptırımları çok ağırdır.

Türk ailesi pederi ailedir, kadın erkek eşittir.Kadın aile içinde özgürdür, tasarruf yapma hakkı vardır. Genelde çekirdek aile söz konusudur. Osmanlı dönemindeki konak hayatı arızi bir durum olarak ortaya çıkmış ve ancak %16ya ulaşabilmiştir.

Türk aile yapısında saygı duyulan kadın çocuğun terbiyesiyle ilgilenir ve bütün ilim adamlarımızı, kahraman sultanlarımızı onlar yetiştirmiştir. Türk aile yapısında kadın fedakardır, itimat edilen, güç veren bir şahsiyettir. Dede Korkut hikayelerindeki Türk aile yapısına dikkat ediniz. Bunlar bir milletin kollektif şuuraltı ifadeleridir. Bizdeki aile anlayışının hikayelere, destanlara yansımasıdır. Dünyanın hiçbir yerinde böyle bir aile anlayışını göremezsiniz.

İslam’ı kabulden sonra Türk aile yapısı pek değişmedi. Çünkü İslam’ın ön gördüğü aile yapısı, Türk aile yapısından çok farklı değildir. Her ikisi de iffet merkezlidir.

Hiç bir millet, göçebe Türk milletinin yaşadığı maceraları yaşayarak varlıklarını muhafaza edemez. Biz bu gücü aile yapımızın sağlamlığından aldık. Amerika’da boşanma oranı %48, Rusya’da%38 dir. Türkiye’de 1975 verilerine göre bu oran çok düşük iken günümüzde bu oran artmıştır. Çünkü Türkiye’deki sistem aileyi devamlı dağıtmaya, bozmaya yönelik şekilde cereyan ediyor. Bir de bu sürecin böyle devam etmesi için gayret sarf eden bir sürü kurum var. Bunlar adeta ailenin dağılıp, parçalanmasını canı gönülden isteyen bir tavır içerisindeler. Ayrıca çarpık kentleşmenin ortaya koyduğu hayat biçimi de aileyi olumsuz etkilemektedir. Ancak pek çok olumsuz etkiye rağmen Türk aile yapısı varlığını hala sürdürmektedir.

Aile bir fedakarlık müessesesidir, şirket değildir. Bunu anlamadıkça aile kurmak ve devam ettirmek mümkün değildir. Kısa sürede evliliğine son verenler, bunu idrak edemeyen ve evliliğin bu kutsiyetini anlamayan kişilerdir.